Er zijn van die documentaires die je kijkt en waarbij je denkt: oké, dit gaat ergens over. How to Change Your Mind is er zo één. Het is een Netflix-serie waarin schrijver Michael Pollan de geschiedenis en het gebruik van psychedelica verkent, onder andere LSD, psilocybine en MDMA.

En als je mij een beetje kent, dan weet je: ik word vooral nieuwsgierig als iets iets zegt over hoe het brein vast kan komen te zitten in angst, trauma, somberte of relatiegedoe. Precies daar raakt deze serie iets belangrijks.

Waar gaat het in de kern over?

Los van het hele “psychedelica”-label gaat deze serie over iets wat ik in mijn praktijk in Breda vaak zie:

Je brein doet wat het kan om je veilig te houden. Alleen kan dat systeem ook doorschieten. Dan blijf je hangen in dezelfde reactie, hetzelfde verhaal in je hoofd, hetzelfde beschermende patroon in je relatie. Je herkent het vast: je wil het anders doen, je bedoelt het anders, en toch gebeurt het weer.

In onderzoek wordt daarbij vaak gekeken naar netwerken in het brein die te maken hebben met zelfreflectie en piekeren, zoals het default mode network (DMN). Veranderingen in (de samenwerking binnen) dat netwerk worden in studies in verband gebracht met klachten zoals depressie, angst en PTSS.

Waarom ik hier als therapeut op aanhaak

Wat ik interessant vind, is het mechanisme dat steeds terugkomt: minder rigiditeit, meer ruimte. Minder “ik zit vast in één spoor”, meer “ik kan even anders kijken, voelen en kiezen”.

Dat mechanisme zie ik ook bij therapie, alleen via een andere route.

In mijn werk met trauma, hechting en relatiedynamiek gaat het vaak over:

• veiligheid van binnen ervaren

• het leren herkennen van je automatische reactie

• de stap zetten van overleven naar leven

• en in relaties: uit het ruziepatroon komen en weer contact krijgen

Bij EMDR, en bij andere vormen van traumatherapie, zie je regelmatig dat iemand ineens ervaart: het zit nog in me, en het bestuurt me minder. Dat soort verschuivingen zijn goud waard. Daar hoeft geen “spectaculair” verhaal bij. Vaak is het juist klein en heel echt.

Even belangrijk: dit is geen uitnodiging tot zelf experimenteren

De serie kan je nieuwsgierig maken, en dat snap ik. Tegelijk is het goed om helder te houden: psychedelisch ondersteunde therapie is in veel landen nog vooral onderzoeksgebied en er zitten stevige vragen rondom veiligheid, screening, context en begeleiding. Je ziet ook dat de ontwikkeling in dit veld stroef kan verlopen, bijvoorbeeld rond MDMA-therapie voor PTSS bij de FDA.

Wat jij hier vooral uit mag halen is dit: verandering kan echt. Zelfs als je al jaren hetzelfde rondje loopt in je hoofd of in je relatie.

Wat je als kijker mee kunt nemen, ook zonder psychedelica

Als je kijkt met een therapeutische bril, dan gaat het telkens weer om drie dingen:

1. Betekenisgeving
   Wat je brein ooit heeft geleerd, blijft actief totdat er nieuwe, veiligere ervaringen naast komen te staan.

2. Veiligheid
   Zonder veiligheid gaat je systeem in bescherming. Met veiligheid komt er ruimte voor verwerking.

3. Integratie
   Inzichten zijn fijn. Integratie is waar het echt verandert: anders reageren op dinsdagmiddag als je moe bent, je partner iets zegt en je lijf al “oh nee” roept.

Dat is precies waar therapie over gaat. In mijn praktijk, met gewone mensen en echte levens, in Breda en omgeving.

Voor wie is dit een goede kijktip?

Kijk deze serie vooral als je:

• vastloopt in angst, somberte of een traumareactie en je wil begrijpen wat er in je brein gebeurt

• merkt dat je in relaties steeds in hetzelfde patroon belandt

• nieuwsgierig bent naar hoe verandering werkt, zonder dat het zweverig wordt

Voor meer informatie of een afspraak, neem dan contact met mij op.

Kijkwijzer: How to Change Your Mind (Netflix)

Aflevering 1:   LSD

Waar gaat het over?
Over de geschiedenis van LSD, de culturele impact, microdosing, en ook de schaduwkanten (zoals misbruik door instituties).

Wat raakt dit aan in therapie?

• Hoe snel de menselijke geest beinvloedbaar is, ten goede én ten kwade.

• Hoe “openheid” kan voelen als vrijheid maar ook als overspoeling.

• Waarom therapie vaak begint met veiligheid inbouwen voordat je aan verwerking toekomt.

Herkenningspunten (trauma/hechting/patronen)

• Je kunt je jarenlang “geprogrammeerd” voelen door oude ervaringen.

• Je systeem gaat sneller “aan” dan je hoofd kan bijhouden.

• De behoefte aan controle groeit als het van binnen onveilig voelt.

Aflevering 2: Psilocybin

Waar gaat het over?
Over psilocybine (paddenstoelen), therapeutische toepassingen bij depressie, gebrek aan eigenwaarde, mystieke ervaringen, en het idee van “ego-dissolutie” (het losser worden van je vaste zelfverhaal).

Wat raakt dit aan in therapie?

• Mensen zitten vaak vast in één dominante innerlijke stem: ik doe het verkeerd, ik ben te veel, ik ben alleen.

• Therapie gaat dan over ruimte maken voor andere perspectieven, op een veilige manier.

• In traumawerk zie je regelmatig: het verhaal blijft bestaan, de greep ervan wordt kleiner.

Herkenningspunten (trauma/hechting/patronen)

• Je identiteit kan samensmelten met je klachten: “ik bén angst” in plaats van “ik héb angst.”

• Schaamte maakt het zelfbeeld smal en hard.

• Rouw kan je binnenwereld verkleinen tot één pijnpunt. 

Aflevering 3: MDMA

Waar gaat het over?
Over MDMA in de context van (onder andere) traumabehandeling, plus de cultuur eromheen.

Wat raakt dit aan in therapie?
Dit is de aflevering waar jij als traumatherapeut waarschijnlijk het meest op “aan” gaat. De kern die steeds terugkomt: minder angst, meer toegang tot emotie en herinnering, meer zelfcompassie. Dat zijn precies de condities die je ook probeert te creëren in goede traumatherapie.

Tegelijk is het belangrijk om realistisch te blijven: de ontwikkeling rond MDMA-therapie verloopt stroef en is niet overal klinische standaard.

Herkenningspunten (trauma/hechting/patronen)

• Trauma gaat vaak samen met een harde innerlijke criticus.

• Hechtingspijn draait om veiligheid: “Ben ik oké, ben jij er, ben ik alleen?”

• Veel mensen vermijden voelen omdat voelen ooit gevaarlijk of ongewenst was.

Aflevering 4: Mescaline

Waar gaat het over?
Over mescaline, peyote-ceremonies, ritueel, gemeenschap, en de vraag wie “eigenaar” is van dit soort middelen en tradities.

Wat raakt dit aan in therapie?

• Heling gebeurt zelden in een vacuüm. Context doet ertoe: ritme, betekenis, steun, taal.

• Veel klachten gaan minder over “wat is er mis met mij” en meer over: “waar is mijn veilige basis gebleven?”

• Bij rouw en existentiële vragen zie je hoe belangrijk het is om ergens bij te horen, en om betekenis te geven.

Herkenningspunten (trauma/hechting/patronen)

• Eenzaamheid als pijnversterker.

• Het gevoel dat je het alleen moet dragen.

• Het kwijtraken van richting na verlies.

Tot slot 

Deze serie kan je nieuwsgierig maken naar psychedelica. Wat ik vooral hoop dat je eruit haalt: verandering is mogelijk, ook als je al jaren in hetzelfde patroon zit. In therapie doen we dat stap voor stap, met veiligheid, afstemming en integratie in je dagelijks leven.

Michael Pollen over Psychedelics and How to Change your Mind