Ik keek zojuist, op aanraden van een gewaardeerd LinkedIn contact de documentaire Tell Me Who I Am op Netflix. Dit is niet zo’n documentaire die je “even” aanzet terwijl je nog wat was vouwt. Dit is er eentje waarbij je na afloop een beetje voor je uit staart alsof je net een emotionele achtbaan hebt ervaren. Even verwerken.. even processen. Er zitten zoveel laagjes in dit verhaal, dat het wat moeite kost om het onder woorden te kunnen brengen, wat je heeft geraakt, wat er boeit en wat je zojuist geleerd hebt.

Het verhaal gaat over een eeneiige tweeling. Alex krijgt met 18 jaar een verkeersongeluk en verliest zijn geheugen. Marcus, zijn broer die daar niet bij betrokken was, blijft wél alles herinneren. En dan gebeurt er iets dat psychologisch gezien bijna niet te bevatten is: Alex moet zijn identiteit opnieuw opbouwen, en Marcus wordt zijn levende geheugen want Marcus is de enige die hij nog herkent. (Wat op zich al wonderlijk is!) En daar begint het echte dilemma want dit gaat niet alleen over trauma, maar over geheugen, identiteit en liefde die in een bijna onmogelijke spagaat terechtkomt.

Wie kan verder zonder de waarheid?

Pas op Spoileralert!

Marcus kan Alex vertellen wie hij is, wat ze hebben meegemaakt, hoe hun jeugd was. Maar Marcus weet óók: in dat verleden zit iets wat vreselijk was. Trauma. Pijn waar geen woorden voor zijn. Iets wat liever niet weer opgerakeld wilt worden. Schaamte.. woede..

Dus Marcus maakt een keuze. Hij vertelt Alex niet de hele waarheid. Hij maakt het verhaal lichter, mooier, draaglijker. Mooie vakanties. Een warm gezin. Hij laat de zwarte bladzijdes weg. 

En ik snap hem. 

Want als hij het uitspreekt, wordt het voor hem ook weer levend. Alsof hij zichzelf terug het trauma in moet trekken, zin voor zin. Daarbij komt nog iets menselijks naar boven: hij wil zijn broer beschermen. Gelukkig houden. Vrijwaren van de pijn die hen vroeger is aangedaan. Het is voorbij, waarom zou je dat doen? Maar… kan dat eigenlijk wel? Wat doet dat met iemand? En wat doet het met de band tussen de broers als dit wordt ontdekt?

Trauma is niet alleen herinnering, het is ook een patroon

Wat me raakte, is dat Alex misschien geen expliciete herinnering heeft, maar hij is niet “leeg”. Zijn systeem leeft verder. Alleen zonder verhaal over zichzelf en wie hij is, wat hem heeft gevormd tot wie hij nu is. Waar hij vandaan komt. Hoe hij is opgegroeid en waar hij woonde, wie zijn ouders zijn etc. 

En dan gebeurt er iets wat ik ook vaak terug zie in therapie, bijvoorbeeld bij trauma, hechting en rouw: als er geen verhaal is, gaat het brein zelf invullen. Het lichaam en de intuïtie gaan signalen geven. Je voelt dat er iets niet klopt, maar je weet niet wat.

Alex merkt het aan Marcus. Aan reacties van hem, aan verholen boosheid, aan afkeer die niet past bij het “mooie” verhaal. Aan emoties die te groot zijn voor de context. En dat is verwarrend. Want wat moet je met dat gevoel dat je niet kunt plaatsen?

Het voelt niet kloppend, er zit ergens een gat dat je niet kunt dichten maar hij weet niet waar, hoe groot het gat is en waar het over gaat. En Marcus wilt het hem niet vertellen. Dit leidt tot een ernstige vertrouwensbreuk tussen de broers waar beiden hevig onder lijden.

Niet-weten klinkt rustig en relaxed. Tot het je begint te confronteren.

In de documentaire zie je hoe het niet-weten langzaam gaat knagen bij Alex. Hij vindt foto’s, merkt vreemde details op, voelt dat er iets ontbreekt. En dan komt die menselijke waarheid die ik zo vaak hoor, ook bij mensen in mijn praktijk:

“Ik wil het niet weten omdat het pijn doet… maar ik kan ook niet verder zonder dat ik weet wat van mij is en wat er nou eigenlijk gebeurde. Het triggert, het doet pijn en ik weet niet waarom.
De waarheid is pijnlijk, maar een ontbrekende waarheid kan je ook uit elkaar trekken. Langzaam, stil en verscheurend. Vanuit een volwassen zelf naar jeugdtrauma kijken, biedt een nieuw perspectief en dat wordt de uitweg. De heling kan beginnen met opnieuw kijken naar wat er is gebeurd maar nu vanaf een afstandje en met een volwassen perspectief.

Marcus draagt niet alleen zijn trauma, maar ook de schuld van het zwijgen

En dan Marcus. Die draagt niet alleen wat er gebeurd is, maar ook de verantwoordelijkheid: mag ik dit vertellen? Verpest ik zijn leven als ik het zeg? Ben ik een slechte broer als ik zwijg? Ben ik een slechte broer als ik het juist wél vertel?

Dat is een dubbele last. Damned if you do, damned if you don't.

In relatie- en gezinstherapie zie je dit ook: geheimen worden vaak niet bewaard omdat mensen “slecht” zijn, maar omdat ze wanhopig proberen iets heel kwetsbaars te beschermen. De relatie. De ander. Zichzelf. En bijvoorbeeld bij vreemdgaan voelt dat heel fout voor degene die zich bedrogen voelt.

Geheimen hebben een prijs. Altijd. En gebroken vertrouwen is enorm beschadigend, soms nog beschadigender dan datgene wat er is gebeurd.

Dus… wie kan verder zonder de waarheid?

Dat is voor mij de vraag die blijft hangen.

Niet: wie heeft er gelijk?
Niet: had Marcus het eerder moeten zeggen?
Maar: wie kan er verder zonder de waarheid?

Marcus kan niet helen zolang hij alles alleen draagt en het niet vertelt.

Alex kan zichzelf niet zijn zolang een deel van zijn geschiedenis buiten hem gehouden wordt en hij niet weet wat er is gebeurd.

En misschien is dat wel de pijnlijkste realiteit: er is geen perfecte keuze. Alleen maar keuzes met forse consequenties.

Herken je dit in je eigen leven?

Misschien speelt er bij jou ook iets. Niet zo extreem als in die documentaire, maar wel herkenbaar: een familiegeheim, een raar gevoel, een stukje geschiedenis waar niemand over praat. Of een relatie waarin dingen worden weggelaten “om de sfeer goed te houden”, terwijl jij van binnen voelt: er klopt iets niet. Als je merkt dat het je stress geeft, je vertrouwen aantast of je relatie beïnvloedt, dan kan het helpend zijn om het samen uit te pakken. Rustig. Veilig. In jouw tempo.

Werk je aan trauma, hechting of relatieproblemen en woon je in Breda of omgeving? In mijn praktijk Minerva Counseling & Relatietherapie kijk ik met je mee naar wat jouw verhaal nodig heeft om weer kloppend te voelen.
Voor meer informatie of een afspraak, neem dan contact met mij op.

De documentaire is een echte aanrader en psychologisch erg interessant maar ik raad het je alleen aan als je er mentaal stevig genoeg bent om naar te kijken. Het gaat over seksueel misbruik.