Seks is zelden het échte probleem in een relatie. En toch is het vaak het eerste dat wegvalt. Dat voelt verwarrend, pijnlijk en soms zelfs beschamend. Want als de seks verdwijnt, lijkt het alsof er iets fundamenteels kapot is. Maar wat als seks niet het probleem is, maar het signaal?

Seks als kanariepietje in de mijn

Ik noem seks vaak het kanariepietje in de mijn. Vroeger namen mijnwerkers een kanarie mee naar beneden. Niet omdat het diertje het werk moest doen, maar omdat het als eerste reageerde op giftige gassen. Als de kanarie stilviel, wist je: hier klopt iets niet. Seks doet in relaties vaak precies datzelfde. Als het stil valt of sterk verminderd, dan is dat een signaal. Daar zou je samen over in gesprek moeten gaan.

Waarom juist seks zo gevoelig reageert

Seks vraagt iets kwetsbaars. Aanwezigheid. Ontspanning. Je veilig voelen. Gezien worden. Als één van die lagen onder druk komt te staan, trekt het lichaam vaak als eerste de stekker eruit. Niet uit onwil, maar uit zelfbescherming. Het voelt niet meer zo vertrouwd en prettig.

Je kunt nog prima samen functioneren, praten over praktische dingen, de dag doorkomen, zorgen voor de kinderen of het huishouden regelen. Maar intimiteit vraagt meer. Daar kan je je niet in verstoppen. En dus verdwijnt seks vaak als eerste wanneer er iets schuurt wat niet wordt uitgesproken of opgelost.

Seks verdwijnt zelden zomaar

In de praktijk zie ik dat het wegvallen van seks meestal samenhangt met onderliggende spanningen. Het is niet dat mensen elkaar niet aantrekkelijk vinden, maar de bedding ontbreekt waarin verlangen kan ontstaan. Denk aan situaties waarin iemand zich niet gehoord voelt, zich steeds moet aanpassen, wantrouwen ervaart of emotioneel alleen komt te staan.

Vaak hoor ik: “We hebben geen ruzie, maar er is ook geen verbinding meer.” En precies in die leegte sterft seks langzaam af.  

Er zijn een paar terugkerende redenen waarom seks het kanariepietje wordt:

• emotionele afstand die niet benoemd wordt

• onuitgesproken boosheid of teleurstelling

• een gevoel van ongelijkheid of scheve verantwoordelijkheid

• stress, vermoeidheid of overleven in plaats van leven

Dit zijn geen kleine dingen voor het lichaam. Je hoofd kan zeggen dat het wel meevalt. Je lijf zegt iets anders.

Seks en veiligheid: wat je lichaam nodig heeft

Verlangen ontstaat niet door druk, schema’s of goede bedoelingen. Het ontstaat waar veiligheid is. Waar je jezelf mag zijn. Waar je niet hoeft te presteren. Waar nabijheid niet meteen iets van je vraagt.

Als iemand zich afgewezen, bekritiseerd of gecontroleerd voelt, kan het lichaam simpelweg dichtgaan. Dan wordt seks onbewust gekoppeld aan spanning. En spanning is geen voedingsbodem voor verlangen.

Dit zie je ook na vertrouwensbreuken, langdurige ruzies of patronen waarin één partner steeds moet trekken en de ander zich terugtrekt. Seks verdwijnt dan niet omdat de liefde weg is, maar omdat het lichaam geen veilige plek meer ervaart.

Wat helpt niet als seks wegvalt

Wat zelden helpt, is focussen op seks zelf. Afspraken maken, schema’s, druk uitoefenen, vergelijken met vroeger. Dat vergroot vaak juist de afstand. De partner die seks mist voelt zich afgewezen. De partner die geen verlangen voelt, voelt zich tekortschieten of opgejaagd. En zo wordt seks een strijdtoneel in plaats van een plek van verbinding.

Wat helpt wel: luisteren naar het signaal

Als seks het kanariepietje is, dan is de vraag niet: hoe krijgen we de seks terug?
De echte vraag is: wat is er veranderd in onze relatie?

Waar is de verbinding dun geworden?
Waar wordt er niet geluisterd?
Waar zijn gevoelens ingeslikt?
Waar is iemand zichzelf kwijtgeraakt?

Als die lagen weer aandacht krijgen, volgt seks vaak vanzelf. Niet als doel, maar als gevolg.

Seks als gevolg van verbinding, niet als verplichting

In gezonde relaties is seks geen prestatie en geen bewijs. Het is een uiting van nabijheid. En nabijheid laat zich niet afdwingen. Die ontstaat waar mensen zich veilig genoeg voelen om zichzelf te laten zien, ook in hun kwetsbaarheid en intimiteiten zowel lichamelijk als persoonlijk. 

Als seks weg is, wil dat je dus niet vertellen dat de relatie mislukt is. Het wil je iets zeggen over wat aandacht nodig heeft. En als je bereid bent om daar eerlijk naar te kijken, kan het kanariepietje je juist helpen om op tijd bij te sturen.

Voor meer informatie of een afspraak, neem dan contact met mij op.