Waarom pleasen en grenzen aangeven zo moeilijk kunnen zijn. Ervaringen met pesten, kritiek of afwijzing kunnen invloed hebben op hoe je later met anderen omgaat. Ontdek hoe je oude patronen herkent en leert je grenzen aan te geven.

Je bent iemand die graag rekening houdt met anderen. Je wilt niemand teleurstellen, geen ruzie veroorzaken en vindt het belangrijk dat de mensen om je heen zich prettig voelen. Wanneer iemand hulp nodig heeft, sta je klaar. En als iemand boos of teleurgesteld in je is, probeer je het liefst zo snel mogelijk de situatie weer goed te maken.

Op zichzelf is daar natuurlijk niets mis mee. Rekening houden met anderen is een mooie eigenschap. Maar wat als je daardoor steeds je eigen gevoelens, wensen en behoeften opzijzet? Wat als je ja zegt terwijl je eigenlijk nee bedoelt? Of wanneer je in een gesprek je mond houdt, terwijl je diep vanbinnen voelt dat iemand over je grenzen gaat?

Misschien herken je dat je vooral bezig bent met hoe de ander zich voelt, maar nauwelijks meer stilstaat bij de vraag: wat wil ik eigenlijk zelf? Dit gedrag noemen we ook wel pleasen. En hoewel het vaak voortkomt uit goede bedoelingen, kan het je behoorlijk in de weg zitten.

Waarom wil je het anderen altijd naar de zin maken?

Mensen die veel pleasen, zijn vaak gevoelig voor de stemming en reacties van anderen. Ze merken het onmiddellijk wanneer iemand geïrriteerd, boos of teleurgesteld is. Soms voelen ze zich daar zelfs verantwoordelijk voor.

Misschien herken je gedachten zoals:

• Als ik nee zeg, vindt de ander me vast niet aardig.

• Ik wil geen ruzie, dus laat ik het maar zitten.

• Misschien stel ik me gewoon aan.

• Als ik voor mezelf opkom, kwets ik de ander.

• Laat mij me maar aanpassen, dan blijft het tenminste gezellig.

Het gevolg is dat je steeds meer rekening houdt met anderen en steeds minder ruimte inneemt voor jezelf.

Dat kan lange tijd goed gaan. Totdat je merkt dat je regelmatig moe, gespannen, verdrietig of gefrustreerd bent. Je doet zoveel voor anderen, maar hebt soms het gevoel dat niemand ziet wat jij nodig hebt.

En misschien zeg je dan tegen jezelf: Waarom laat ik dit toch steeds gebeuren?

Het antwoord ligt soms verder terug dan je denkt.

Wat je vroeger hebt geleerd, neem je vaak onbewust mee

Als kind ben je afhankelijk van de mensen om je heen. Je wilt erbij horen, gezien worden en voelen dat je goed bent zoals je bent. Wanneer je opgroeit in een omgeving waarin je regelmatig kritiek krijgt, wordt afgewezen, gepest of weinig ruimte krijgt om je gevoelens te uiten, kan dat invloed hebben op hoe je later met anderen omgaat.

Misschien leerde je als kind dat je beter niet kon opvallen. Dat je vooral aardig moest zijn om geaccepteerd te worden. Of dat het verstandiger was om je mond te houden wanneer iemand boos werd.

Je kunt dan onbewust overtuigingen ontwikkelen zoals:

Als ik me aanpas, vinden mensen me aardig.

Als ik geen problemen veroorzaak, word ik niet afgewezen.

Wat de ander wil, is belangrijker dan wat ik zelf wil.

Dat zijn geen bewuste beslissingen. Het zijn manieren waarop je hebt geleerd om met moeilijke situaties om te gaan. En wat ooit hielp om jezelf te beschermen, kan jaren later een gewoonte zijn geworden die je nauwelijks nog opmerkt. 

Dat betekent overigens niet dat iedereen die moeite heeft met grenzen aangeven een moeilijke jeugd heeft gehad. Ook je karakter, eerdere relaties en latere ervaringen kunnen een rol spelen.

Wanneer aardig zijn een manier wordt om jezelf te beschermen

Stel je eens een kind voor dat op school regelmatig wordt uitgelachen of buitengesloten. Dat kind kan op een gegeven moment gaan denken: Als ik maar aardig genoeg ben en niemand tegen me in het harnas jaag, laten ze me misschien met rust.

Het gaat zich aanpassen. Zegt niet meer zo snel wat het werkelijk denkt. Probeert vooral geen aanleiding te geven voor kritiek of afwijzing.

Jaren later is dat kind volwassen. Het heeft een baan, misschien een gezin of een relatie, en leidt een heel ander leven. Maar zodra iemand boos wordt, kritiek geeft of teleurgesteld reageert, kan dat oude gevoel zomaar weer naar boven komen. Het hoofd weet misschien best dat er niets ernstigs aan de hand is. Toch voelt het spannend om tegen die ander in te gaan. En dus zeg je opnieuw niets. Je past je aan. Of je zegt toch maar ja.

Door eerdere ervaringen kun je hebben geleerd dat voor jezelf opkomen het risico met zich meebrengt dat anderen boos worden, kritiek geven of je afwijzen. Daardoor kan het veiliger voelen om je aan te passen of je mening voor je te houden

Waarom grenzen aangeven juist in relaties zo moeilijk kan zijn

In een relatie wil je je verbonden voelen met de ander. Je wilt dat er begrip is, dat je rekening houdt met elkaar en dat je samen problemen kunt oplossen. Maar wanneer je gewend bent om jezelf weg te cijferen, kan er ongemerkt een scheve verhouding ontstaan.

Misschien heeft je partner een sterke mening en vind jij het gemakkelijker om maar mee te gaan. Of je partner reageert regelmatig boos of verwijtend en jij probeert vooral te voorkomen dat de situatie escaleert. Je slikt je gevoelens in, totdat het je uiteindelijk te veel wordt. Dan trek je je terug, word je stil of loop je weg uit het gesprek.

Voor jou voelt dat misschien als de enige manier om aan de spanning te ontsnappen. Maar de ander begrijpt mogelijk helemaal niet wat er bij jou gebeurt. Die ziet alleen dat je wegloopt en kan dat opvatten als afwijzing. Zo kunnen jullie steeds opnieuw in hetzelfde patroon terechtkomen, zonder dat er werkelijk iets verandert.

Daarom is er een belangrijk verschil tussen je terugtrekken omdat iets niet prettig voelt en daadwerkelijk je grens aangeven.

Een grens aangeven is meer dan zeggen dat je iets niet wilt

Stel dat iemand tijdens een gesprek voortdurend verwijten maakt. Je voelt dat je gespannen raakt en wilt het liefst weg. Je zegt: 'Ik ga weg, want ik vind dit niet leuk.' Je hebt daarmee aangegeven dat je de situatie wilt verlaten. Maar de ander weet misschien nog steeds niet precies wat je dwarszit.

Je kunt het ook anders zeggen: 'Ik wil best met je praten over wat je dwarszit, maar ik vind het moeilijk wanneer je steeds verwijten naar me maakt. Ik merk dat ik daar gespannen van word. Als we rustig kunnen praten, wil ik graag luisteren. Maar als het op deze manier doorgaat, stop ik het gesprek.'

Voel je het verschil? Je valt de ander niet aan. Je geeft aan welk gedrag je moeilijk vindt, wat dat met je doet en wat je nodig hebt om het gesprek voort te zetten. Je erkent dat de ander gevoelens heeft, zonder dat je jezelf daarvoor verantwoordelijk maakt. 

En misschien nog wel belangrijker: je hoeft niet te wachten tot de ander jouw grens begrijpt of ermee instemt. Je mag die grens ook bewaken wanneer de ander het er niet mee eens is.

Waarom voel je je schuldig als je eindelijk nee zegt?

Voor iemand die gewend is om altijd rekening te houden met anderen, kan nee zeggen ontzettend ongemakkelijk voelen. Misschien merk je dat je direct de neiging krijgt om jezelf uitgebreid te verantwoorden. Of je begint te twijfelen zodra de ander teleurgesteld reageert.

Had ik toch maar ja moeten zeggen?

Ben ik nu egoïstisch?

Wat als die ander boos blijft?

Dat schuldgevoel betekent niet automatisch dat je iets verkeerd hebt gedaan. Het kan ook betekenen dat je iets doet wat je niet gewend bent. Als je jarenlang vooral hebt geleerd om rekening te houden met anderen, voelt ruimte maken voor jezelf aanvankelijk misschien vreemd. Zelfs wanneer je heel goed weet dat je daar recht op hebt.

Je kunt iemand teleurstellen zonder diegene tekort te doen.

Dat is een belangrijk verschil. De ander mag teleurgesteld zijn. Maar dat betekent niet dat jij verplicht bent om je eigen behoeften opzij te zetten. Natuurlijk blijft het belangrijk om rekening te houden met elkaar. Gezonde relaties draaien niet alleen om jouw grenzen, maar ook om wederzijds begrip en respect. Alleen hoef jij daarin niet steeds degene te zijn die zich aanpast.

Hoe kun je stoppen met pleasen en beter voor jezelf opkomen?

Veranderen begint niet met plotseling overal nee tegen zeggen. Dat zou voor iemand die gewend is om conflicten te vermijden misschien zelfs veel te spannend zijn.

Je kunt beginnen met kleine stappen.

1. Merk op wanneer je jezelf aanpast

Sta eens stil bij de momenten waarop je automatisch ja zegt, terwijl je eigenlijk iets anders wilt.

Wat gebeurt er op dat moment? Ben je bang voor een negatieve reactie? Wil je teleurstelling voorkomen? Of voel je je verantwoordelijk voor het geluk van de ander?

Probeer het eerst alleen maar op te merken, zonder jezelf te veroordelen.

2. Geef jezelf tijd om na te denken

Je hoeft niet meteen antwoord te geven wanneer iemand iets van je vraagt.

Je mag zeggen: 'Daar wil ik even over nadenken. Ik kom erop terug.'

Zo geef je jezelf de ruimte om te voelen wat jij eigenlijk wilt, voordat je automatisch instemt.

3. Vertel wat iets met je doet

Probeer niet alleen te zeggen wat je niet wilt, maar ook waarom iets voor jou belangrijk is.

Bijvoorbeeld: 'Ik merk dat ik het lastig vind als je boos tegen me praat. Dan klap ik dicht en lukt het me niet goed om te vertellen wat ik denk.'

Door je eigen gevoel te benoemen, maak je duidelijker wat er bij jou gebeurt.

4. Oefen met kleine grenzen

Begin in situaties die niet meteen heel spannend zijn.

Zeg eens nee tegen een verzoek waar je eigenlijk geen tijd voor hebt. Geef aan dat je liever iets anders wilt eten. Of vertel dat je vandaag behoefte hebt aan een rustige avond.

Hoe vaker je merkt dat je een eigen keuze mag maken, hoe vertrouwder dat zal voelen.

5. Accepteer dat niet iedereen blij zal zijn met jouw grens

Dit is misschien wel het moeilijkste onderdeel.

Sommige mensen zijn eraan gewend geraakt dat jij altijd toegeeft of rekening met hen houdt. Wanneer je dat verandert, kunnen ze daar teleurgesteld of boos op reageren.

Dat hoeft niet te betekenen dat je verkeerd bezig bent.

Je bent verantwoordelijk voor de manier waarop je jouw grens aangeeft, maar niet voor iedere emotie die dat bij een ander oproept.

Je hoeft niet minder aardig te worden om beter voor jezelf te zorgen

Misschien ben je al je hele leven iemand die graag klaarstaat voor anderen. Die rekening houdt met gevoelens, conflicten liever vermijdt en het belangrijk vindt dat anderen zich prettig voelen. Die betrokkenheid hoef je helemaal niet kwijt te raken. Het gaat er niet om dat je harder, afstandelijker of egoïstischer wordt. Het gaat erom dat je leert om jezelf net zo serieus te nemen als de mensen om je heen.

Dat je mag luisteren naar een ander zonder jezelf te verliezen. Dat je begrip kunt hebben voor iemands verdriet of boosheid zonder alles te hoeven oplossen. En dat je een grens mag aangeven zonder dat je daarmee de ander afwijst. Soms vraagt dat ook om terug te kijken naar de ervaringen waardoor je ooit hebt geleerd om jezelf op de achtergrond te plaatsen. 

Je mag aardig zijn voor anderen én goed zorgen voor jezelf. Die twee hoeven elkaar niet uit te sluiten.

Hulp bij pleasen, onzekerheid en grenzen aangeven 

Merk je dat je het moeilijk vindt om nee te zeggen, steeds rekening houdt met anderen of regelmatig over je eigen grenzen heen gaat? Misschien herken je ook dat angst voor afwijzing, oude ervaringen of onzekerheid daarin een rol spelen.

Bij Minerva Counseling & Relatietherapie in Breda help ik je om meer inzicht te krijgen in deze patronen. Samen onderzoeken we waar ze vandaan komen, wat ze je ooit hebben gebracht en hoe je kunt leren om anders met jezelf en anderen om te gaan.

Zodat je niet alleen beter begrijpt waarom je steeds pleast, maar ook leert om je eigen gevoelens, wensen en grenzen serieus te nemen.

Wil je hier graag mee aan de slag? Neem dan gerust contact met me op voor meer informatie of om een afspraak te maken.