Voel jij je weleens schuldig terwijl je eigenlijk niets verkeerd hebt gedaan? Of blijf je jezelf verwijten maken over een fout die je hebt gemaakt?
Schuld en schaamte lijken op elkaar, maar er is een belangrijk verschil. En dat verschil kan veel invloed hebben op hoe je naar jezelf kijkt. In mijn praktijk merk ik regelmatig dat mensen zich niet alleen schuldig voelen over hun gedrag, maar zichzelf ook als persoon veroordelen.
Schuld gaat over je gedrag, schaamte over wie je bent
Stel dat je iets onaardigs tegen iemand hebt gezegd. Je kunt dan denken: 'Dat had ik anders kunnen aanpakken. Ik heb iemand gekwetst en wil het graag goedmaken.' Dat is schuldgevoel. Je kijkt naar je gedrag en kunt verantwoordelijkheid nemen voor wat je hebt gedaan.
Maar je kunt ook denken: 'Wat ben ik toch een slecht mens. Ik doe ook nooit iets goed.' Dan verandert schuld in schaamte.
Bij schuld denk je: 'Ik heb iets verkeerd gedaan.' Bij schaamte denk je: 'Ik ben verkeerd.'
En dat laatste kan behoorlijk pijnlijk zijn, omdat niet alleen je gedrag ter discussie staat, maar je hele gevoel van eigenwaarde.
Waarom schaam je je soms zo snel?
Schaamte kan samenhangen met ervaringen uit je jeugd. Misschien kreeg je vroeger veel kritiek, werd er weinig rekening gehouden met je gevoelens of had je regelmatig het idee dat je niet goed genoeg was. Als kind kun je daardoor gaan geloven dat er iets mis is met jou.
Ook wanneer je ouders emotioneel weinig beschikbaar waren, kun je onbewust de conclusie trekken dat je niet belangrijk genoeg bent. Die overtuigingen kunnen je als volwassene nog steeds beïnvloeden. Je probeert bijvoorbeeld alles perfect te doen, vindt het moeilijk om nee te zeggen of voelt je onmiddellijk afgewezen wanneer iemand kritiek heeft.
Wat ooit een manier was om jezelf te beschermen, kan ervoor zorgen dat je steeds opnieuw in dezelfde gevoelens van schuld en schaamte terechtkomt.
Niet alles waarvoor je je schuldig voelt, is jouw schuld
Sommige mensen voelen zich voortdurend verantwoordelijk voor de gevoelens van anderen. Wanneer iemand teleurgesteld, verdrietig of boos is, denken ze al snel dat zij iets verkeerd hebben gedaan. Misschien herken je dat je je schuldig voelt wanneer je een grens aangeeft, voor jezelf opkomt of niet aan de verwachtingen van anderen voldoet.
Maar je schuldig voelen betekent niet automatisch dat je ergens schuldig aan bent.
Het helpt om jezelf af te vragen: 'Heb ik daadwerkelijk iets verkeerd gedaan, of vind ik het vooral moeilijk dat iemand anders niet tevreden is?'
Je hoeft jezelf niet af te wijzen om verantwoordelijkheid te nemen
Schuldgevoel kan nuttig zijn. Het helpt je om stil te staan bij je gedrag, rekening te houden met anderen en fouten waar mogelijk te herstellen. Maar jezelf voortdurend veroordelen helpt meestal niet om verder te komen.
Je kunt erkennen dat je iets verkeerd hebt gedaan, zonder daaruit de conclusie te trekken dat je een slecht mens bent. En je kunt leren begrijpen waarom je bepaalde beschermingspatronen hebt ontwikkeld, zonder alles wat je doet goed te praten. Dat is een belangrijk onderdeel van het werken aan een gezonder zelfbeeld.
Je bent verantwoordelijk voor je gedrag, maar je bent meer dan de fouten die je maakt.
Hulp bij schuldgevoelens, schaamte en een negatief zelfbeeld in Breda
Merk je dat je vaak last hebt van schuldgevoelens, jezelf voortdurend bekritiseert of diep van binnen het gevoel hebt dat je niet goed genoeg bent? Bij Minerva Therapie Breda help ik je om te begrijpen waar deze gevoelens vandaan komen en hoe je met meer vertrouwen en begrip naar jezelf kunt leren kijken. Wil je meer informatie of een afspraak maken? Neem dan gerust contact met mij op.
Reactie plaatsen
Reacties