Ik kom het regelmatig tegen, vooral bij relatieproblematiek. Mensen zien het vaak eerst niet als een “alcoholprobleem”, maar als ruzie, afstand, wantrouwen, spanning thuis of emotionele onveiligheid. Bij relatieproblemen komt alcoholgebruik regelmatig naar voren als een grote factor. En vaak zeggen mensen dan: “Ik drink toch niet elke dag?” of “Ik functioneer nog prima.”

Toch kan er dan wél sprake zijn van alcoholproblematiek.

Wat is alcoholproblematiek precies?

Met problematisch alcoholgebruik bedoelen hulpverleners niet alleen “veel drinken”. Het gaat om een patroon van alcoholgebruik dat leidt tot lichamelijke, psychische of sociale problemen, of waardoor bestaande problemen niet goed aangepakt worden. De hoeveelheid alcohol alleen is dus niet doorslaggevend.

Dat is belangrijk, want iemand kan:

• niet dagelijks drinken,

• een baan hebben,

• “sociaal” drinken noemen wat hij/zij doet,

…en tóch duidelijke schade ervaren in het leven of in de relatie.

Wanneer kun je spreken over alcoholproblematiek?

Je kunt spreken van alcoholproblematiek als alcoholgebruik negatieve gevolgen heeft en iemand toch blijft drinken, of als het drinken steeds meer grip krijgt op gedrag, emoties en relaties.

Veelvoorkomende signalen

Denk aan situaties zoals:

• Steeds vaker ruzie door alcohol

• Grenzen vervagen (liegen over hoeveel er gedronken is, stiekem drinken)

• Afspraken niet nakomen

• Prikkelbaar, boos of teruggetrokken gedrag na drinken

• Drinken om stress, verdriet of spanning te dempen

• Meer nodig hebben om hetzelfde effect te voelen

• Onrust, slecht slapen of sterke trek als er niet gedronken wordt

• Problemen op werk, thuis of financieel

• Partner of gezin past zich steeds meer aan aan het drinkgedrag

Thuisarts noemt vergelijkbare signalen, zoals uitstelgedrag rond minderen, drinken om problemen te vermijden, meer nodig hebben, onrust of boosheid zonder alcohol en problemen met partner/gezin/werk.

Alcoholgebruik, alcoholmisbruik of alcoholverslaving?

In gewone taal worden deze woorden vaak door elkaar gebruikt. Maar het helpt om onderscheid te maken:

1) Risicovol alcoholgebruik

Er zijn nog niet altijd duidelijke grote problemen, maar het patroon verhoogt het risico op lichamelijke, mentale of sociale schade.

2) Problematisch alcoholgebruik

Er zijn al gevolgen merkbaar, bijvoorbeeld in de relatie, stemming, slaap, werk of gezondheid. Dit is vaak de fase waarin partners zich melden met relatieproblemen.

3) Stoornis in het gebruik van alcohol (alcoholverslaving / afhankelijkheid)

Dan is er sprake van een ernstiger patroon met verlies van controle, doorgaan ondanks schade en vaak terugkerende problemen. In de huidige diagnostiek wordt gesproken van een stoornis in het gebruik van alcohol, met verschillende ernstniveaus.

Waarom alcoholproblematiek bij relatieproblemen vaak laat zichtbaar wordt

Alcohol is sociaal geaccepteerd. Daardoor duurt het vaak langer voordat mensen erkennen dat het een probleem is. In relaties zie je dan bijvoorbeeld:

• de ene partner gaat controleren

• de andere partner gaat ontkennen of bagatelliseren

• gesprekken lukken alleen nog als er niet gedronken is

• intimiteit neemt af

• veiligheid en vertrouwen komen onder druk te staan

Wat je dan krijgt, is een patroon waarin het niet meer alleen over alcohol gaat, maar ook over:

• gekwetst zijn,

• teleurstelling,

• loyaliteit,

• schaamte,

• en soms angst.

Precies daarom is het goed om niet alleen te kijken naar hoeveel iemand drinkt, maar vooral naar de vraag:

Wat doet alcohol met jouw leven en je relatie?

Wanneer moet je extra alert zijn?

Professionals zien alcoholproblematiek vaak via indirecte signalen en aspecifieke klachten, niet alleen via een directe hulpvraag over alcohol. Dat geldt ook in de therapeutische praktijk.

Extra alertheid is geboden bij:

• terugkerende relatieconflicten

• stemmingsklachten (somberheid, angst, prikkelbaarheid)

• slaapproblemen

• stress en overbelasting

• schaamte of geheimhouding

• klachten na minderen of stoppen met alcohol

Bij stoppen of flink minderen kunnen er ook ontwenningsklachten optreden.  

Wanneer is professionele hulp verstandig?

Zoek hulp als:

• het onderwerp steeds terugkomt in ruzies

• minderen of stoppen niet lukt

• er sprake is van liegen, verbergen of controleverlies

• de relatie emotioneel onveilig wordt

• er kinderen last van hebben

• er lichamelijke of psychische klachten ontstaan

• er ontwenningsklachten optreden bij stoppen/minderen

Ondersteuning bij minderen of stoppen kan via huisarts/praktijkondersteuner worden ingezet.

Samengevat

Je kunt spreken van alcoholproblematiek als alcoholgebruik:

• leidt tot problemen in je gezondheid, emoties of relaties,

• bestaande problemen erger maakt,

• en iemand toch blijft drinken of moeite heeft grip te houden.

Dus nee: het gaat niet alleen om “veel drinken”.
Het gaat om de impact.

En juist bij relatieproblemen door alcoholgebruik is het belangrijk om er het gesprek over aan te gaan.

Hulp bij relatieproblemen en alcoholproblematiek

Loop jij (of jullie) vast in terugkerende spanningen, ruzies of afstand door alcoholgebruik? Je hoeft dat niet alleen uit te zoeken. In mijn praktijk in Breda help ik je om helder te krijgen wat er speelt, patronen te doorbreken. 

Neem gerust contact met me op voor meer informatie of om een afspraak te maken.